Η απόφαση Konstantinou v. Cyprus (Προσφυγή αρ. 36862/23) του ΕΔΔΑ, η οποία εκδόθηκε στις 7 Μαΐου 2026, αποτελεί μια σημαντική κρίση για το δικαίωμα πρόσβασης σε δικαστήριο (Άρθρο 6 § 1 της ΕΣΔΑ) στο πλαίσιο των δικαστικών διορισμών και προαγωγών στην Κύπρο.
Ιστορικό της Υπόθεσης
Ο προσφεύγων ήταν ανώτερος επαρχιακός δικαστής στην Κύπρο. Το 2022, η Κύπρος προχώρησε σε δικαστική μεταρρύθμιση, η οποία δημιούργησε νέα δικαστήρια (Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο και Εφετείο) και αναδιάρθρωσε το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο (ΑΔΣ).
Από τον Αύγουστο του 2022 έως τον Ιούνιο του 2023 λειτούργησε ένα Μεταβατικό ΑΔΣ.
Ο προσεφευγων υπέβαλε αίτηση για τη θέση του Προέδρου Επαρχιακού Δικαστηρίου. Αν και ήταν πρώτος στην ιεραρχία της αρχαιότητας, το Μεταβατικό ΑΔΣ αποφάσισε τον Μάρτιο του 2023 να μην τον προαγάγει, επιλέγοντας άλλους υποψήφιους ως "πιο κατάλληλους". Το Μεταβατικό ΑΔΣ αρνήθηκε να του δώσει πρόσβαση στα πρακτικά της διαδικασίας.
Ο προσφεύγων προσπάθησε να προσβάλει την απόφαση στην Κύπρο, χωρίς αποτέλεσμα. Το Διοικητικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή του ως πρόωρη, θεωρώντας ότι το νέο Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο (ΑΣΔ) θα είχε τη δικαιοδοσία να ελέγξει την απόφαση μετά την 1η Ιουλίου 2023.
Το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο (ως δευτεροβάθμιο Δικαστικό Συμβούλιο) απέρριψε την προσφυγή του, κρίνοντας ότι ο νόμος δεν προέβλεπε δικαίωμα έφεσης για τις αποφάσεις που λήφθηκαν από το Μεταβατικό ΑΔΣ, παρά μόνο για εκείνες του νέου ΑΔΣ που θα λειτουργούσε μετά τη μεταρρύθμιση.
Ουσιαστικά, οι αποφάσεις του μεταβατικού οργάνου έμειναν στο απυρόβλητο, χωρίς καμία δυνατότητα δικαστικού ελέγχου.
Η Απόφαση του ΕΔΔΑ
Α. Εφαρμογή του Άρθρου 6 (Κριτήριο Eskelinen)
Το ΕΔΔΑ εφάρμοσε εν προκειμένω την απόφαση Vilho Eskelinen κ.α. κατά Φινλανδίας της 19.04.2007. Το Δικαστήριο έπρεπε να αποφασίσει αν οι προαγωγές δικαστών εμπίπτουν στο αστικό σκέλος του Άρθρου 6 της ΕΣΔΑ., δηλαδή:
-Υπάρχει δικαίωμα στο εσωτερικό δίκαιο; Ναι, το δικαίωμα σε μια δίκαιη διαδικασία εξέτασης της αίτησης προαγωγής.
-Είναι η εξαίρεση από τον δικαστικό έλεγχο δικαιολογημένη; Όχι.
Β. Η Ουσία της Παραβίασης
Το ΕΔΔΑ έκρινε ότι η πλήρης απουσία δικαστικού ελέγχου για τις αποφάσεις του Μεταβατικού ΑΔΣ παραβίασε τον πυρήνα του δικαιώματος πρόσβασης σε δικαστήριο. Τα κύρια σημεία της απόφασης ήταν:
- Κράτος Δικαίου: Η εξαίρεση των αποφάσεων ενός διοικητικού/δικαστικού οργάνου από τον έλεγχο δεν συνάδει με τις αρχές του κράτους δικαίου.
- Δικαστική Ανεξαρτησία: Υπάρχει άμεση σύνδεση μεταξύ της ακεραιότητας της διαδικασίας διορισμού/προαγωγής και της δικαστικής ανεξαρτησίας. Χωρίς έλεγχο, η διαδικασία μπορεί να καταστεί αυθαίρετη.
- Έλλειψη Αιτιολόγησης: Το κράτος δεν παρουσίασε κανέναν επιτακτικό λόγο που να δικαιολογεί γιατί οι αποφάσεις της μεταβατικής περιόδου έπρεπε να εξαιρεθούν από τον έλεγχο, ενώ οι μεταγενέστερες αποφάσεις ελέγχονταν κανονικά.
Το Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι υπήρξε παραβίαση του Άρθρου 6 § 1 της ΕΣΔΑ. Η Κυπριακή Δημοκρατία απέτυχε να διασφαλίσει ένα αποτελεσματικό ένδικο μέσο στον προσφεύγοντα για να αμφισβητήσει μια απόφαση που επηρέασε άμεσα την καριέρα του ως δικαστικού λειτουργού.
Η απόφαση αυτή υπογραμμίζει ότι οι "μεταβατικές περίοδοι" σε νομοθετικές μεταρρυθμίσεις δεν μπορούν να αποτελούν δικαιολογία για την αναστολή των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του δικαστικού ελέγχου.
(photo pixabay.com)
Σχόλια