Παρακολούθηση συναντήσεων κρατούμενου με το δικηγόρο του και ηλεκτρονική αποθήκευση της αλληλογραφίας του: Καταδίκη της Τουρκίας από το ΕΔΔΑ
Παρακολούθηση συναντήσεων κρατούμενου με το δικηγόρο του και ηλεκτρονική καταγραφή και αποθήκευση της αλληλογραφίας του. Καταδίκη της Τουρκίας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Στην απόφαση της 15ης Σεπτεμβρίου 2026 για την υπόθεση Benli κατά Τουρκίας (προσφυγή υπ' αριθ. 29949/20), το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (Δεύτερο Τμήμα – σύνθεση Επιτροπής) έκρινε ομόφωνα ότι υπήρξε παραβίαση του άρθρου 8 της ΕΣΔΑ (δικαίωμα στον σεβασμό της ιδιωτικής ζωής και της αλληλογραφίας) εξαιτίας της συστηματικής παρακολούθησης των συναντήσεων του προσφεύγοντος με το συνήγορό του στις φυλακές, καθώς και της ηλεκτρονικής καταγραφής και αποθήκευσης της προσωπικής αλληλογραφίας του στο Εθνικό Σύστημα Δικαστικών Δικτύων (UYAP).
Τα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης αφορούν τον Salih Benli, γεννηθέντα το 1976, ο οποίος συνελήφθη και προφυλακίστηκε τον Ιούλιο του 2016 με την κατηγορία της συμμετοχής στην οργάνωση FETÖ/PDY, μετά την απόπειρα πραξικοπήματος της 15ης Ιουλίου 2016 στην Τουρκία.
Κατόπιν εγκυκλίου της Εισαγγελίας Διακρίβωσης Diyarbakır, η οποία βασίστηκε στο άρθρο 6 παράγραφος 1 στοιχείο δ΄ του Νομοθετικού Διατάγματος 667 που εκδόθηκε κατά τη διάρκεια της κατάστασης έκτακτης ανάγκης, επιβλήθηκε στις σωφρονιστικές αρχές η υποχρέωση να παρίσταται σωφρονιστικός υπάλληλος σε όλες τις συναντήσεις των κρατουμένων με τους δικηγόρους τους, καθώς και να κατάσχεται κάθε σχετικό έγγραφο.
Στο πλαίσιο αυτό, κατά το διάστημα παραμονής του στις φυλακές της Şanlıurfa από την 1η Σεπτεμβρίου 2016 έως την αποφυλάκισή του στις 23 Μαρτίου 2018, το σύνολο των δεκαπέντε συναντήσεων του προσφεύγοντος με το δικηγόρο του διεξήχθη υπό τη φυσική παρουσία και επιτήρηση υπαλλήλου.
Επιπλέον, βάσει οδηγιών της Γενικής Διεύθυνσης Φυλακών του Υπουργείου Δικαιοσύνης, η αλληλογραφία που αντάλλασσε με τη σύζυγό του ελεγχόταν, ψηφιοποιούνταν και αποθηκευόταν στο σύστημα UYAP.
Ο προσφεύγων προσέβαλε ανεπιτυχώς τα μέτρα αυτά ενώπιον του αρμόδιου Δικαστή Εκτέλεσης Ποινών και του Κακουργιοδικείου Şanlıurfa, ενώ στις 20 Μαρτίου 2020 το Συνταγματικό Δικαστήριο της Τουρκίας απέρριψε την προσφυγή του ως απαράδεκτη.
Εξετάζοντας την ουσία της υπόθεσης, το ΕΔΔΑ απέρριψε αρχικά τις προδικαστικές ενστάσεις της τουρκικής Κυβέρνησης περί μη εξάντλησης των εγχώριων ενδίκων μέσων, έλλειψης σημαντικής βλάβης και απώλειας της ιδιότητας του θύματος, κρίνοντας την προσφυγή παραδεκτή στο σύνολό της.
Όσον αφορά το σκέλος της παρακολούθησης των συναντήσεων με το δικηγόρο, το Δικαστήριο υπενθύμισε τις αρχές της ηγετικής απόφασης Canavcı και Λοιποί κατά Τουρκίας, υπογραμμίζοντας ότι η εμπιστευτικότητα της επικοινωνίας μεταξύ κρατουμένου και συνηγόρου αποτελεί θεμελιώδη εγγύηση του δικαιώματος άμυνας.
Διαπίστωσε ότι το άρθρο 6 παράγραφος 1 στοιχείο δ΄ του Νομοθετικού Διατάγματος 667 παρείχε ευρεία και ανεξέλεγκτη διακριτική ευχέρεια στις εισαγγελικές αρχές χωρίς να θέτει σαφείς προϋποθέσεις ή ειδικές δικονομικές εγγυήσεις κατά της αυθαιρεσίας, με αποτέλεσμα η επέμβαση να μην πληροί την απαίτηση της «νομιμότητας» κατά το άρθρο 8 παράγραφος 2 της ΕΣΔΑ. Προσέθεσε δε ότι η απουσία εγγυήσεων δεν μπορούσε να δικαιολογηθεί ούτε από τη δήλωση παρέκκλισης της Τουρκίας βάσει του άρθρου 15 της ΕΣΔΑ.
Αναφορικά με το δεύτερο σκέλος της ηλεκτρονικής καταγραφής και αποθήκευσης των προσωπικών επιστολών στο σύστημα UYAP, το ΕΔΔΑ βασίστηκε στη νομολογία της υπόθεσης Nuh Uzun και Λοιποί κατά Τουρκίας. Έκρινε ότι η εν λόγω πρακτική στηρίχθηκε σε διοικητικές επιστολές του Υπουργείου Δικαιοσύνης που δεν είχαν κοινοποιηθεί στους κρατουμένους, αποτυγχάνοντας συνεπώς να ικανοποιήσει την απαίτηση της «ποιότητας του νόμου», καθώς δεν παρείχε την απαιτούμενη ασφάλεια δικαίου.
Παράλληλα, το Δικαστήριο απέρριψε τον ισχυρισμό της Κυβέρνησης ότι η μεταγενέστερη διαγραφή των στοιχείων από το σύστημα UYAP το 2022 ήρε την παραβίαση, σημειώνοντας ότι οι σχετικές εγγυήσεις θεσπίστηκαν πολλούς μήνες μετά την εφαρμογή του μέτρου.
Κατόπιν αυτών, το ΕΔΔΑ κατέληξε στη διαπίστωση διπλής παραβίασης του άρθρου 8 της ΕΣΔΑ και επιδίκασε στον προσφεύγοντα το ποσό των 2.000 ευρώ για ηθική βλάβη και 500 ευρώ για έξοδα και δαπάνες.
Σχόλια