Αντισυνταγματική η αυτοδίκαιη ακύρωση εγγραφών δικαστικών αποφάσεων επί ακινήτων στις κατεχόμενες περιοχές (ΑΣΔ)
Το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο Κύπρου έκρινε ομόφωνα
αντισυνταγματικό τον τροποποιητικό νόμο που προέβλεπε την αυτοδίκαιη ακύρωση
εγγραφών δικαστικών αποφάσεων σε κατεχόμενα ακίνητα
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας προσέφυγε στο Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο δυνάμει του Άρθρου 140 του Συντάγματος, ζητώντας γνωμάτευση για τη συνταγματικότητα του ψηφισθέντος Νόμου με τίτλο «Ο περί Πολιτικής Δικονομίας (Τροποποιητικός) Νόμος του 2026».
Η προτεινόμενη τροποποίηση στον βασικό νόμο (Κεφ. 6) προέβλεπε ότι, από την ημερομηνία έναρξης της ισχύος του, οποιαδήποτε εν ισχύι εγγραφή δικαστικής απόφασης που αφορά ακίνητη ιδιοκτησία οφειλέτη στις κατεχόμενες λόγω της τουρκικής εισβολής περιοχές, καθίσταται άκυρη και αποσύρεται από το Επαρχιακό Κτηματολογικό Γραφείο.
Ισχυρισμοί των Διαδίκων
Πλευρά Αιτητή (Πρόεδρος της Δημοκρατίας): Υποστηρίχθηκε ότι η εκ των υστέρων, αυτοδίκαιη και γενική διαγραφή των εννόμων συνεπειών που απορρέουν από εκδοθείσες δικαστικές αποφάσεις συνιστά άμεση επέμβαση της Νομοθετικής στη Δικαστική εξουσία (παραβίαση της Αρχής της Διάκρισης των Εξουσιών και των Άρθρων 61 & 152). Παράλληλα, προβλήθηκε παραβίαση του δικαιώματος σε αποτελεσματική έννομη προστασία και εκτέλεση δικαστικών αποφάσεων (Άρθρο 30) και του δικαιώματος στην περιουσία (Άρθρο 23).
Πλευρά Καθ' ης η αίτηση (Βουλή των Αντιπροσώπων): Υποστήριξε τη συνταγματικότητα της ρύθμισης, προτάσσοντας τον κοινωνικό σκοπό της επιχειρούμενης τροποποίησης.
Κύρια Νομικά Ζητήματα & Σκεπτικό του Δικαστηρίου
Α. Όρια Συνταγματικού Ελέγχου
Το Δικαστήριο υπενθύμισε τη διαχρονική νομολογία του, υπογραμμίζοντας ότι αντικείμενο του ελέγχου συνταγματικότητας (Άρθρο 140.1) είναι αποκλειστικά η αντιπαραβολή των προνοιών του νόμου με το Σύνταγμα. Τα κίνητρα, οι σκοποί, η σκοπιμότητα ή η «σοφία» του νομοθέτη εκφεύγουν του δικαστικού ελέγχου.
Β. Παραβίαση της Αρχής της Διάκρισης των Εξουσιών (Άρθρα 61 & 152)
Η νομοθετική εξουσία της Βουλής δεν είναι απεριόριστη και οφείλει να σέβεται τα όρια της δικαστικής εξουσίας. Η εγγραφή δικαστικής απόφασης αποτελεί νομοθετημένο μέσο εκτέλεσης και διασφάλισης της ολοκλήρωσης/πραγμάτωσης μιας δικαστικής κρίσης.
Η εκ των υστέρων νομοθετική εξουδετέρωση ή ακύρωση των υφιστάμενων εννόμων αποτελεσμάτων που παρήχθησαν δυνάμει δικαστικής απόφασης συνιστά ανεπίτρεπτη επέμβαση της Νομοθετικής στη Δικαστική Εξουσία.
Γ. Παραβίαση του Δικαιώματος σε Αποτελεσματική Έννομη Προστασία (Άρθρο 30 / Άρθρο 6 ΕΣΔΑ)
Η εκτέλεση των δικαστικών αποφάσεων αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της «δίκης» (κατά τα διαληφθέντα και στη νομολογία του ΕΔΔΑ, βλ. Hornsby v. Greece) και συνδέεται άμεσα με το κύρος και την αποτελεσματικότητα της δικαιοσύνης.
Η ακύρωση των εγγραφών στερεί από τις δικαστικές αποφάσεις τα έννομα αποτελέσματά τους, πλήττοντας την ίδια την ουσία του δικαιώματος για αποτελεσματική έννομη προστασία.
Κατάληξη & Γνωμάτευση
Το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο έκρινε ομόφωνα ότι ο υπό Αναφορά Νόμος είναι αντίθετος και ασύμφωνος προς το Σύνταγμα, καθώς παραβιάζει:
- Την Αρχή της Διάκρισης των Εξουσιών (Άρθρα 61 και 152).
- Το Άρθρο 30 (Δικαίωμα σε δίκαιη δίκη και αποτελεσματική εκτέλεση).
- Το Άρθρο 179 (Υπεροχή του Συντάγματος).
Σχόλια