Μη συμπερίληψη αλλοδαπών συζύγων Κυπρίων πολιτών, ως εξαρτώμενα πρόσωπα, στο δημόσιο βοήθημα. Έκθεση της Επιτρόπου Διοικήσεως

Έκθεση της Επιτρόπου Διοικήσεως και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων υποβλήθηκε αναφορικά με ενέργειες των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας που σχετίζονται με την μη συμπερίληψη αλλοδαπών συζύγων Κυπρίων πολιτών, ως εξαρτώμενα πρόσωπα στο δημόσιο βοήθημα. Η έκθεση υποβλήθηκε για τρία παράπονα, με ταυτόσημο αντικείμενο. Συγκεκριμένα οι κύριοι ΑΧ, ΚΧ και ΜΠ υπέβαλαν παράπονο εναντίον των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας (ΥΚΕ), για τη μη συμπερίληψη των αλλοδαπών συζύγων των δύο πρώτων και της τρίτης παραπονούμενης στο δημόσιο βοήθημα που λαμβάνει η οικογένεια, με την αιτιολογία ότι δεν είναι κάτοχοι κυπριακής υπηκοότητας.
Ειδικότερα:
(α) Παράπονο με Α/Π 771/2014 από τον κ. AΧ
Ο παραπονούμενος υπέβαλε αίτηση δημοσίου βοηθήματος στις 28 Ιανουαρίου 2014. Στις 20 Φεβρουαρίου 2014 οι ΥΚΕ πραγματοποίησαν επίσκεψη στο σπίτι του και είχαν συνεργασία με τον ίδιο και τη σύζυγό του (καταχώρηση κ.171 στο διοικητικό φάκελο). Σε αυτά τα πλαίσια, είχαν διαπιστώσει ότι ο ίδιος αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας (σύμφωνα με ιατρικές βεβαιώσεις) και λαμβάνει μηνιαίως, σύνταξη ανικανότητας σε ποσοστό 75% και ύψους €352,28 από το Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων συν €200 ως επίδομα συνταξιούχου με χαμηλά εισοδήματα.
Η Επαρχιακή Λειτουργός Ευημερίας Πάφου, μού ανέφερε, μεταξύ άλλων, στην απαντητική επιστολή της, ημερ. 14/5/2014, ότι: «…Η σύζυγός του, την οποία είχε παντρευτεί στις 23/11/2012 (καταχώρηση κ.153 στο δ.φ), κατάγεται από το Βιετνάμ και έχει άδεια προσωρινής παραμονής και ως εκ τούτου δεν μπορούσε να υπολογιστεί στο Δημόσιο Βοήθημα».
Ενόψει των πιο πάνω,  οι ΥΚΕ δεν υπολόγισαν τη σύζυγο του παραπονούμενου, ως εξαρτώμενή του στο δημόσιο βοήθημα και υπολόγισαν ότι, οι βασικές και ειδικές του ανάγκες ανέρχονταν στα €452 το μήνα, ενώ το συνολικό μηνιαίο του εισόδημα (από σύνταξη ανικανότητας και επίδομα χαμηλοσυνταξιούχου) σε €552,88. Ως εκ τούτου, οι ΥΚΕ αποφάσισαν ότι ο παραπονούμενος δεν δικαιούτο οποιοδήποτε ποσό Δημοσίου Βοηθήματος. Για την πιο πάνω απόφαση ο παραπονούμενος ενημερώθηκε γραπτώς με επιστολή ημερ. 5/3/2014 (καταχώρηση κ.174 στο δ.φ), στην οποία αναφέρεται ότι η αίτησή του απορρίφθηκε, επειδή το εισόδημα και οι άλλοι πόροι του παραπονούμενου, επαρκούν για την ικανοποίηση των βασικών και ειδικών αναγκών του.
(β) Παράπονο με Α/Π 2419/2014 από την κα ΜΠ
Η παραπονούμενη υπέβαλε παράπονο εναντίον των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας (ΥΚΕ) για τη μη συμπερίληψή της στο δημόσιο βοήθημα που λαμβάνει ο σύζυγός της. Όπως ισχυρίστηκε, η εμπλεκόμενη υπηρεσία αρνήθηκε την αναγνώρισή της ως εξαρτώμενη του συζύγου της στο Δημόσιο Βοήθημα που λαμβάνει, με αιτιολογία, ότι δεν είναι κάτοχος κυπριακής υπηκοότητας.
Η παραπονούμενη κατάγεται από τη Βουλγαρία και βρίσκεται νόμιμα στην Κύπρο. Το 1992 είχε έρθει με βίζα εργασίας και με βεβαίωση εγγραφής ως ευρωπαία πολίτιδα, από το Δεκέμβριο 2009. Νυμφεύθηκε το σύζυγό της το 2005.
Ο σύζυγός της υπέβαλε αίτηση για παροχή δημοσίου βοηθήματος, ως άνεργος, το Νοέμβριο 2010. Μετά από διερεύνηση των ΥΚΕ, εγκρίθηκε η παροχή μηνιαίου Δημοσίου Βοηθήματος ύψους €1204,60, η οποία αφορούσε όλα τα μέλη της οικογένειας (2 σύζυγοι και ένα παιδί)
Η Επαρχιακή Λειτουργός Ευημερίας Πάφου, στην απαντητική της επιστολή, ημερ.3/6/2015, με πληροφόρησε, μεταξύ άλλων, ότι «…τον 3/2014 μετά από επαναξιολόγηση της περίπτωσης αφαιρέθηκε το ποσό εξαρτωμένου ύψους €342,67 (βασικές ανάγκες €226 + μερίδιο ενοικίου €116,67) που αφορούσε τη σύζυγο, λόγω του ότι με βάσει το άρθρο 3(3) των περί Δημοσίων Βοηθημάτων και Υπηρεσιών Νόμο 95(1) 2006 έως 2013 η σύζυγος δεν διατηρούσε την ιδιότητα του μισθωτού, αφού δεν άσκησε μισθωτή εργασία για περίοδο τουλάχιστο ενός έτους και επίσης δεν εργάστηκε ως αυτοαπασχολούμενη κατά την περίοδο μετά την εγγραφή της στο αρχείο πληθυσμού στις 9/12/2009» (καταχώρηση με παραπομπή στην ημερ. 1-3-2014 στο δ.φ).
Ο σύζυγος της παραπονούμενης συνέχισε να λαμβάνει δημόσιο βοήθημα ύψους €822,35 μηνιαίως, με μοναδικό εξαρτώμενο το παιδί του. 
(γ) Παράπονο με Α/Π 2426/2014 από τον ΚΧ μέσω των δικηγόρων του, Ι. Μοδίτης & Συνεργάτες ΔΕΠΕ
Συγκεκριμένα, ο παραπονούμενος υποστηρίζει, ότι οι ΥΚΕ  δεν υπολογίζουν,  πλέον, ως εξαρτώμενη, στο δημόσιο βοήθημα που λαμβάνει, τη σύζυγό του, η οποία κατάγεται από τρίτη χώρα. Από τα τέλη δε, του 2013, αυθαίρετα και χωρίς οποιαδήποτε προειδοποίηση και εξήγηση, έγινε αποκοπή στο δημόσιο βοήθημα που λαμβάνει, ύψους €100 μηνιαίως.
Ο παραπονούμενος έχει κυπριακή ιθαγένεια και η σύζυγός του κατάγεται από την Ουκρανία και έχει βεβαίωση εγγραφής στο Τμήμα Αρχείου Πληθυσμού, με καθεστώς “visitor” στην Κυπριακή Δημοκρατία. Διαμένουν μαζί με τα 2 παιδιά τους. Ο παραπονούμενος λαμβάνει δημόσιο βοήθημα με βάση τη νομοθεσία περί Δημοσίων Βοηθημάτων και Υπηρεσιών του 2006 ως 2015, λόγω μόνιμης ανικανότητας για εργασία, βάσει ιατρικής βεβαίωσης. Η σύζυγός του εγγράφεται στη Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης.
Η οικογένεια λάμβανε Δημόσιο Βοήθημα ύψους €1119,85 μέχρι 30/9/2013 ως εξής:
Βασικές ανάγκες: €813,60
Ενοίκιο: €350
ΣΥΝΟΛΟ: €1119,85
Από 1/10/2013 η περίπτωση αναθεωρήθηκε και αποφασίστηκε, όπως εξαιρεθεί η σύζυγός του παραπονούμενου από το δημόσιο βοήθημα, λόγω του καθεστώτος παραμονής της, ως ‘visitor’, στην Κυπριακή Δημοκρατία, με αποτέλεσμα να μην εμπίπτει στις κατηγορίες υπηκόων τρίτων χωρών που δικαιούνται Δημόσιο Βοήθημα με βάση τα άρθρα 3(5), 3(6), 3(8) των περί Δημοσίων Βοηθημάτων και Υπηρεσιών του 2006 ως 2015 και επιπρόσθετα,  προστέθηκε στο Δημόσιο Βοήθημα το νεοαποκτηθέν παιδί του παραπονούμενου.
Άρα το Δημόσιο Βοήθημα από 1/10/2013 βάση των νέων δεδομένων είχε διαφοροποιηθεί ως εξής:
Βασικές ανάγκες: €723,20
Ενοίκιο: €361,60
Πανιά: €41
ΣΥΝΟΛΟ: €1125,80
Στη συνέχεια υπολογίστηκε υπερπληρωμή ύψους €9426,20 για την περίοδο από 1/2011 μέχρι 10/2013 αφού η σύζυγός του αναφερόμενου, “εκ παραδρομής”, λάμβανε Δημόσιο Βοήθημα ως “Visitor” χωρίς να είναι δικαιούχος. Από το παρεχόμενο Δημόσιο Βοήθημα αφαιρείται το ποσό των €100, σαν δόση, μέχρι εξοφλήσεως της “υπερπληρωμής”. Ο λειτουργός είχε ενημερώσει τον λήπτη και από κοινού είχε αποφασιστεί τo ποσό της μηνιαίας δόσης που αποκόπεται.
Η παροχή Δημοσίου Βοηθήματος αναθεωρήθηκε εκ νέου τον Οκτώβριο του 2016 επειδή αφαιρέθηκε το ποσό των €41, που αφορούσε πανιά για το γιο του, λόγω συμπλήρωσης του δεύτερου έτους της ηλικίας του. Ως εκ τούτου το ποσό του μηνιαίου Δημοσίου Βοηθήματος που λαμβάνει σήμερα η οικογένεια ανέρχεται σε €1084,80 μηνιαίως». 

Σχόλια