Το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο Κύπρου έκανε δεκτή την έφεση υποψήφιων δημοτικών συμβούλων, ακυρώνοντας διοικητικό πρόστιμο για εκπρόθεσμη υποβολή εκλογικών δαπανών.[1]
Το Δικαστήριο έκρινε ότι η σχετική νομοθεσία ήταν ασαφής και κακογραμμένη, παραβιάζοντας την αρχή της ασφάλειας δικαίου, καθώς ο μέσος πολίτης δεν μπορούσε να προβλέψει με σαφήνεια τις νομικές υποχρεώσεις του.
Ιστορικό της Υπόθεσης
Επιβολή Προστίμου: Οι εφεσείοντες ήταν υποψήφιοι δημοτικοί σύμβουλοι στην Επαρχία Λευκωσίας στις δημοτικές εκλογές του Δεκεμβρίου 2016. Ο Έφορος Εκλογής τους επέβαλε διοικητικό πρόστιμο (€500 συν €50 για κάθε ημέρα καθυστέρησης) λόγω εκπρόθεσμης υποβολής της έκθεσης εκλογικών τους εξόδων.
Δέσμια Αρμοδιότητα: Ο Έφορος ζήτησε γνωμάτευση από τη Νομική Υπηρεσία για το αν είχε διακριτική ευχέρεια να λάβει υπόψη τις προσωπικές συνθήκες των υποψηφίων. Η Νομική Υπηρεσία αποφάνθηκε ότι η αρμοδιότητα ήταν δέσμια (χωρίς περιθώριο διακριτικής ευχέρειας).
Πρωτόδικη Απόφαση: Οι εφεσείοντες προσέφυγαν στο Διοικητικό Δικαστήριο (Προσφυγή αρ. 1332/17), το οποίο απέρριψε την προσφυγή τους, κρίνοντας νόμιμη την επιβολή του προστίμου. Οι εφεσείοντες καταχώρισαν έφεση προβάλλοντας 4 λόγους.
Βασική Νομική Πτυχή
Το κεντρικό ζήτημα εστιάστηκε στον 1ο Λόγο Έφεσης: Κατά πόσο το άρθρο 31(1) του περί Δήμων Νόμου (Ν. 111/1985), όπως ίσχυε τότε, σε συνδυασμό με το άρθρο 52(1) του περί Εκλογής Μελών της Βουλής των Αντιπροσώπων Νόμου (Ν. 72/1979), επέβαλλε με σαφήνεια στους υποψήφιους δημοτικούς συμβούλους την υποχρέωση υποβολής έκθεσης εξόδων, ή αν η νομοθετική ρύθμιση ήταν ασαφής («κακογραμμένη») παραβιάζοντας την αρχή της ασφάλειας δικαίου.
Το Σκεπτικό του Δικαστηρίου
Νομοτεχνική Ασάφεια: Το Δικαστήριο συμφώνησε με όλες τις πλευρές (συμπεριλαμβανομένης της Νομικής Υπηρεσίας) ότι η διατύπωση του άρθρου 31(1) του Ν. 111/1985 ήταν ιδιαίτερα κακογραμμένη νομοτεχνικά, δημιουργώντας ερμηνευτική σύγχυση ως προς το αν εξαιρούνταν ή εφαρμόζονταν αναλογικά οι προθεσμίες υποβολής εκθέσεων εξόδων.
Αρχή της Ασφάλειας Δικαίου & Προβλεψιμότητα: Οι διατάξεις που επιβάλλουν κυρώσεις πρέπει να είναι σαφείς και προβλέψιμες, ώστε ο μέσος νοήμων πολίτης να γνωρίζει την έκταση των υποχρεώσεών του. Η συγκεκριμένη περίπτωση δεν αφορούσε επαγγελματική δραστηριότητα όπου απαιτείται αυξημένη μέριμνα/νομική συμβουλή, αλλά μια περίπλοκη κατάσταση που δημιουργήθηκε λόγω κακονομίας.
Ανεπάρκεια Ενημέρωσης: Η δημοσίευση γενικής ανακοίνωσης στον τύπο από τον Έφορο στις 02/01/2017 δεν κρίθηκε ικανή να θεραπεύσει το νομικό κενό και την ασάφεια του νόμου.
Μεταγενέστερη Τροποποίηση: Η ασάφεια επιβεβαιώθηκε από το γεγονός ότι ο νομοθέτης την ήρε εκ των υστέρων με τον τροποποιητικό Νόμο Ν. 13(Ι)/2019 (προσθήκη εδαφίου 1Α).
Αυτόνομη Έννοια της «Ποινής» (Άρθρο 7 ΕΣΔΑ & Κριτήρια Engel): Επισημάνθηκε ότι τα διοικητικά πρόστιμα έχουν αυτόνομα «ποινικό χαρακτήρα» υπό την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, γεγονός που καθιστά ακόμα πιο επιτακτική την τήρηση της αρχής nullum crimen, nulla poena sine lege (καμία ποινή χωρίς σαφή νόμο).
Κατάληξη & Διατακτικό
Ο 1ος λόγος έφεσης έγινε δεκτός. Η πρωτόδικη απόφαση ανατράπηκε και η προσβαλλόμενη διοικητική πράξη (επιβολή προστίμου) ακυρώθηκε. Κρίθηκε περιττή η εξέταση των υπολοίπων λόγων έφεσης. Επιδικάστηκαν €4.500 έξοδα (πλέον ΦΠΑ) υπέρ των εφεσειόντων, τόσο για την πρωτόδικη διαδικασία όσο και για την έφεση.
(δημοσίευση απόφασης: cylaw.org)
[1] Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστήριου Αρ.: 55/2021 (Ημερομηνία Απόφασης: 7 Σεπτεμβρίου 2026)
Σχόλια