H άλλη δίκη του Κάφκα

Γράφει ο Γιώργος Καζολέας, Δικηγόρος

Διαβάζοντας την «Άλλη Δίκη» του συγγραφέα Ελίας Κανέττι (μτφ. Αλέξανδρος Ισαρης, εκδ. Scripta) που αναφέρεται στην αλληλογραφία του Φραντς Κάφκα με την δύο φορές μνηστή του Φελίτσε Μπάουερ, έχει ενδιαφέρον να σταθούμε στην διαπίστωση του Κανέττι για την επιρροή που άσκησε στον Κάφκα ένα προσωπικό γεγονός κατά τη συγγραφή του διασημότερου έργου του, της Δίκης. Σύμφωνα με
αυτό, ο Κάφκα πέρασε το καλοκαίρι του 1914 ένα είδος Δικαστηρίου έχοντας το ρόλο του κατηγορούμενου με κατήγορους τη μνηστή του Φελίτσε Μπάουερ, την αδερφή της Έρνα και την φίλη της Γκρέτε Μπλοχ. Γράφει χαρακτηριστικά ο Κανέττι: «Για να καταλάβουμε πώς από το «δικαστήριο» που είχε επηρεάσει τον Κάφκα προέκυψε η εκτέλεση στο τελευταίο κεφάλαιο της Δίκης, είναι απαραίτητο να παραθέσουμε ορισμένα αποσπάσματα από το ημερολόγιο και τις επιστολές του:
«Το Δικαστήριο στο ξενοδοχείο. Η διαδρομή με το αμάξι. Το πρόσωπο της Φ (Φελίτσε). Περνάει τα χέρια της μέσα από τα μαλλιά της, χασμουριέται. Ξαφνικά ζωηρεύει και λέει πράγματα που έχει σκεφτεί καλά, που έχει φυλάξει μέσα της πολύ καιρό, πράγματα εχθρικά (…) Δεν ξαναπήγα στους γονείς της την επομένη. Έστειλα μόνο τον Ράντλερ μ’ένα αποχαιρετιστήριο γράμμα, ανειλικρινές και φιλάρεσκο: «Είθε να μην έχετε κακές αναμνήσεις από μένα». Λόγος από τον τόπο της εκτελέσεως». Έτσι συγκράτησε στο μυαλό του τον τόπο της εκτελέσεως ήδη από τότε (…) Εξάλλου με τη λέξη δικαστήριο είχε εισέλθει στη σφαίρα του μυθιστορήματος. Με τις λέξεις «τόπος εκτελέσεως» προδιαγράφηκαν ο στόχος και το τέλος του. Αυτός ο πρόωρος καθορισμός του στόχου είναι αξιοπρόσεκτος. Εξηγεί τη σιγουριά με την οποία αναπτύχθηκε η Δίκη».
Η ατμόσφαιρα της Δίκης του Γιόσεφ Κ. επανέρχεται στο μυαλό όταν ο Κάφκα εξιστορεί τη δική του δίκη. Είναι και οι δύο στη θέση του κατηγορούμενου, μα η κατηγορία δεν είναι σαφής και συγκεκριμένη. Υπόλογοι χωρίς λόγο, κατηγορούμενοι χωρίς σαφή κατηγορία, στόχος και οι δύο αόριστων αιτιάσεων. Η χρήση των λέξεων «δικαστήριο», «τόπος εκτέλεσης» από τον συγγραφέα της Δίκης στις προσωπικές σημειώσεις του το καλοκαίρι του 1914, με αφορμή την προσωπική του ιστορία με τη Φελίτσε Μπάουερ, αλλά περισσότερο και από αυτές, το αποπνικτικό και τερατώδες περιβάλλον του δικαστηρίου με τον διωκόμενο ήρωα να διώκεται από τα ανθρωπάκια, τους διώκτες του, έδειχναν ότι ένα από τα σπουδαιότερα έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας είχε ξεκινήσει ήδη να γράφεται.

Σχόλια

Top Legal Stories

Δικαστική απόφαση-σταθμός βάζει τέλος στις υψηλές διατροφές σε πρώην συζύγους

Σχέδιο Νόμου για την Οικογενειακή Διαμεσολάβηση στην Κύπρο

Τροποποίηση στο Νόμο περί Πώλησης Ακινήτων (Ειδική Εκτέλεση): Τί αλλάζει στην εξουσία του Δικαστηρίου να επιτρέπει κατάθεση σύμβασης ή έγερση αγωγής εκτός προθεσμίας

Νέα τροποποίηση στον περί Δικαστηρίων Νόμο: Ποιές αποφάσεις υπόκεινται σε έφεση

Υπερωριακή Αμοιβή και Επί Πληρωμή Αργίες σύμφωνα με το Κυπριακό Εργατικό Δίκαιο