Του Κωνσταντίνου Χρ.Κληρίδη, Δικηγόρου
Όρια, προϋποθέσεις και σαφές μήνυμα των Δικαστηρίων
Η ποινική δίωξη για έκδοση ακάλυπτης επιταγής αποτελεί θεμιτό εργαλείο προστασίας της εμπιστοσύνης στις συναλλαγές. Ωστόσο, η πρόσφατη νομολογία επαναβεβαιώνει με έμφαση ότι η ποινική διαδικασία δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως μέσο εκβιαστικής πίεσης ή υποκατάστατο αστικής διεκδίκησης. Όταν αυτό συμβαίνει, τα Δικαστήρια δεν διστάζουν να παρέμβουν και να απορρίψουν την υπόθεση ως καταχρηστική.
Η ουσία της κατάχρησης
Στο πλαίσιο πρόσφατης απόφασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λεμεσού, αναδεικνύεται μια κρίσιμη διάκριση:
Άλλο η νόμιμη ποινική δίωξη για τιμωρία της παράνομης συμπεριφοράς και άλλο η προσχηματική ενεργοποίησή της με σκοπό την είσπραξη οφειλής ή την άσκηση πίεσης στον εκδότη της επιταγής κατά παράβαση προφορικής συμφωνίας για τον τρόπο εξόφλησης των επιταγών.
Το Δικαστήριο έκρινε ότι, παρά την τυπική πλήρωση ορισμένων στοιχείων του αδικήματος, η συνολική συμπεριφορά της παραπονούμενης —και ιδίως:
- η ύπαρξη ρητής προφορικής συμφωνίας για μη παρουσίαση των επιταγών,
- η ύπαρξη προφορικής συμφωνίας για τον αντιλογισμό/συμψηφισμό των επίδικων επιταγών με ποσών που όφειλε η ίδια προς τον Κατηγορούμενο,
- η κατακράτηση τόσο των επιταγών όσο και των χρημάτων που οφείλονταν από την παραπονούμενη προς τον κατηγορούμενο,
- η στάση της παραπονούμενης ότι θα μπορούσε να επιλέξει μονομερώς ποιες από τις επιταγές θα μπορούσε να θεωρήσει εξοφλημένες και ποιες ακάλυπτες για σκοπούς της δίωξης,
- και η μεταγενέστερη παρουσίαση των επιταγών προς πληρωμή,
δείχνουν ότι ο πραγματικός σκοπός της δίωξης δεν ήταν η τιμωρία ποινικού αδικήματος, αλλά η καταχρηστική αξιοποίηση της ποινικής διαδικασίας.
Η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου
Ιδιαίτερη σημασία έχει η ρητή αναφορά ότι τα Δικαστήρια έχουν σύμφυτη δικαιοδοσία να παρεμποδίζουν διαδικασίες που συνιστούν κατάχρηση. Η δικαστική λειτουργία δεν εξαντλείται στη μηχανιστική εφαρμογή των τυπικών στοιχείων ενός αδικήματος, αλλά προϋποθέτει έλεγχο καλής πίστης, σκοπού και συνολικών περιστάσεων.
Όπως υπογραμμίζεται, ακόμη και όταν ένα νομοθετικό πλαίσιο αποσκοπεί στην ενίσχυση της αξιοπιστίας των επιταγών, αυτό δεν νομιμοποιεί την εργαλειοποίηση του ποινικού δικαίου για την επίλυση ιδιωτικών οικονομικών διαφορών.
Πρακτικό μήνυμα προς συναλλασσόμενους
Η απόφαση στέλνει σαφές μήνυμα:
- Η ποινική δίωξη δεν είναι εργαλείο είσπραξης.
- Συμφωνίες συμψηφισμού επιταγών ή αναστολής παρουσίασης επιταγών δεσμεύουν και αξιολογούνται ουσιαστικά.
- Η κακή πίστη και η καταχρηστική συμπεριφορά μπορούν να οδηγήσουν όχι μόνο σε απόρριψη της υπόθεσης, αλλά και σε πλήρη απαλλαγή του Κατηγορουμένου.
Συμπέρασμα
Οι ακάλυπτες επιταγές παραμένουν σοβαρό ποινικό ζήτημα. Όμως, όταν η ποινική διαδικασία χρησιμοποιείται εκτός του σκοπού της, τα Δικαστήρια παρεμβαίνουν αποφασιστικά για να προστατεύσουν το κύρος της δικαιοσύνης.
Η νομολογία υπενθυμίζει ότι η καλή πίστη δεν είναι τυπική έννοια, αλλά θεμέλιο της έννομης τάξης — και ότι η κατάχρηση της ποινικής δίωξης δεν θα γίνει ανεκτή.
*Ο Κωνσταντίνος Χρ. Κληρίδης είναι δικηγόρος σε Phoebus, Christos Clerides & Associates LLC
.png)
Σχόλια